Martin Greve & Dilek Kızıldağ: Looking for Greater Dersim. Musical Traces of a Lost Past (Cilt 50, Istanbuler Texte und Studien)

Kitap Tanıtımı
11 Mart 2026, 19:00
Yer: Orient-Institut Istanbul

Tartışmacı: Ulaş Özdemir
Müzikal Katkı: Cihan Çelik
Moderatör: Cüneyt Ersin Mıhcı
Diller: Türkçe ve İngilizce

Bu kitap, uzun yıllara dayanan araştırmaların sonucu olarak, Orta Doğu Anadolu’da kimi zaman “Büyük Dersim” olarak adlandırılan bir bölgenin müzik mirasını ele almaktadır. Ancak söz konusu bölgenin hiçbir zaman resmi bir adı olmamıştır. Sivas, Erzincan, Malatya, Elazığ, Tunceli, Bingöl, Erzurum ve Muş illerinin bazı kısımları bu genel başlık altında değerlendirilebilir. “Büyük Dersim”in ne kültürel, ne tarihi ne de coğrafi net sınırları vardır; ayrıca bölge nüfusu tarih boyunca etnisite, dil ve din açısından hiçbir zaman homojen ya da sabit olmamıştır. Bu nedenle müzik gelenekleri de son derece çeşitlidir: cenazelerde kadınların yaktığı ağıtlardan yarı profesyonel âşık geleneğine, Alevi cemlerindeki deyişlerden Sünni dini ilahilere ve düğünlerde icra edilen halay türkülerine kadar geniş bir yelpaze söz konusudur. 20. yüzyıl boyunca bölge, yoğun şiddet, askeri operasyonlar ve devlet baskısı yaşamış; bu travmalar çok sayıda ağıtta dile getirilmiştir. Göç ve kentleşme, kırsal toplumu derinden dönüştürmüş; köylerdeki küçük ve özel müzik icralarının yerini giderek profesyonel, medyatik ve çoğu zaman politik müzik almıştır. Bu müzikler icracıları aracılığıyla Türkiye genelinde ve 1960’lardan itibaren Avrupa’da tanınmıştır. 1990’larda ise nostaljik bir Neo-Dersim hareketi ortaya çıkmış; müzisyenler ve entelektüeller, kültürlerini çağdaş kentsel ortamda yeniden canlandırmaya çalışmıştır. Yayının temel teması, Dersim ve çevresinde hafıza ve müziğin bu çoğulluğudur.

“Istanbuler Texte und Studien” (ITS) yayın dizisi 2003 yılından bu yana Würzburg’daki Ergon Verlag tarafından yayımlanmaktadır. Dizide genellikle enstitü mensuplarının veya enstitü projeleriyle bağlantılı araştırmacıların çalışmaları yer almaktadır. Yayınlanan ciltler üç yıl sonra Sachsen-Anhalt Eyalet ve Üniversite Kütüphanesi sunucusu üzerinden ücretsiz e-kitap olarak erişime açılmaktadır. Kurum dışı yayınlarda kalite güvencesi amacıyla genellikle en az bir bağımsız akademik hakem görüşü alınmaktadır.

Etkinlik, Dr. Cüneyt Ersin Mıhcı’nın yürüttüğü Müzikoloji Konferans Serisi kapsamında gerçekleştirilmektedir.

Dr. Dilek KIZILDAĞ Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Antropoloji Bölümü’nde lisansını; Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Antropoloji Anabilim Dalı’nda yüksek lisansını, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü’nde doktorasını tamamladı. Post-doctoral pozisyonla Orient-Institut İstanbul bünyesinde bilimsel araştırmacı olarak görev yapmış olup Martin Greve ile birlikte “Göç, Hafıza ve Müziksel İfadeler” projesini tamamlamıştır. Koçgiri İsyanı: Sosyo-tarihsel Bir Analiz (İletişim, 2017) başlıklı kitabın yazarı olan araştırmacının, Alevilik, Koçgiri ve Dersim tarihi konularında çeşitli yayın ve çalışmaları bulunmaktadır.

Dr. habil. Martin Greve, İstanbul ve Beyrut’ta yaşayan Alman bir etnomüzikologdur. Doktora tezi 20. yüzyılda Türk Sanat Müziği tarihi üzerinedir. Doçentlik tezi ise Almanya’daki Türk müziği üzerine bir araştırmadır. Dr. Greve, 2005-2011 yılları arasında Rotterdam Dünya Müzik Akademisi’nde Türk Müziği programının koordinatörlüğünü yürütmüştür. Martin Greve, 2011-2018 yılları arasında Orient-Institut Istanbul’da Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye’de Müzik araştırma alanın sorumlusu olarak görevlisiydi. Aralık 2020’den bu yana Dr. Dilek Soileau ile birlikte Orient-Institut Istanbul’da DFG tarafından finanse edilen “Türkiye’de İç ve Doğu Anadolu’da, Berlin’de ve Paris’te Müzik Gelenekleri” başlıklı araştırma projesini yönetmektedir.

Cihan Çelik Alevi-Kürt müzik geleneğinden gelen bir müzisyendir. 1995–1997 yılları arasında bağlama ve solfej eğitimi aldı; 1995’te KMP TV’de ilk canlı performansını gerçekleştirdi. İstanbul Üniversitesi Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi bölümünde eğitim gördü ve Koçgiri’nin müzik, kültür ve tarihini etnografik olarak inceledi. Haydar Acar’dan dokuz telli bağlamayı ters düzen öğrendi. Kürt ağıtları, halaylar ve Alevi deyiş/nefeslerini Koçgiri üslubuyla yorumlamaktadır. Türkiye, Avrupa, ABD ve Avustralya’da solo konserler verdi. Kürt dili, Alevi geleneği ve Koçgiri kültürünü yaşatma çalışmaları nedeniyle çeşitli ödüller aldı ve Koçgiri Kültür Derneği üyesidir.

Etkinliğin dili İngilizce ve Türkçe’dir. Katılım ücretsizdir. Etkinliğe yüz yüze katılmak için lütfen aşağıdaki form üzerinden kaydolun. Çevrimiçi katılım için kayıt gerekli değildir. Etkinlik sırasında fotoğraf ve video çekilecektir. Katılarak, bunların OII’nin web sitesinde, bülteninde ve sosyal medya kanallarında kullanılmasına izin vermiş oluyorsunuz. Etkinlik kaydedilmeyecektir.

ETKİNLİK YERİ
Orient-Institut Istanbul
Galip Dede Cad. 65, Şahkulu Mah., TR – 34421 İstanbul
Tel: +90 212 293 60 67
oiist@oiist.org | oiist.org

KAYIT
Etkinliğe yerinde katılmak için lütfen buradan kaydolun:

ÇEVRİMİÇİ KATILIM
Lütfen bu Zoom bağlantısını kullanın (kaydolmaya gerek yok):

https://maxweberstiftung.zoom-x.de/j/62650023811?pwd=X0ueNnbKSQ9pTPuPaawvZrnjF3XaeY.1

ID: 626 5002 3811
Password: 953430