Stephan Conermann, Veruschka Wagner ve Fırat Yaşa: Rethinking Ottoman and Crimean Slavery: Property, Legal Status, and the Paradoxes of Unfreedom

13 Mayıs 2026, 19:00
Orient-Institut Istanbul
Panel
Dil: İngilizce
Moderatör: Christiane Czygan

Stephan Conermann’ın kısa bir girişinin ardından Veruschka Wagner ve Fırat Yaşa, Osmanlı ve Kırım köleliğini yeniden düşünmeye yönelik yeni perspektifler sunacak; mülkiyet, hukuki statü ve özgür olmama durumunun içerdiği paradokslar üzerine odaklanacaklar.

Bu panel, 16. ve 17. yüzyıla ait mahkeme kayıtlarına dayanarak Osmanlı ve Kırım bağlamında köleliğin çok katmanlı boyutlarını inceleyecektir. Odağında bağımlılık, mülkiyet ve hukuki statünün değişken ve birbiriyle örtüşen yapıları üzerine durulacaktır. Köleliği tek tip ya da statik bir kurum olarak ele almak yerine, analiz onun durumsal ve çok katmanlı karakterini vurgulanacak; farklı hukuki, toplumsal ve ekonomik düzlemlerin paralel bir biçimde gelişebildiğini, ancak aynı zamanda birbiriyle örtüşmeyebildiğini gösterecektir. Kaynakların incelenmesi, bağımlılık ilişkilerinin çoğu zaman resmi azat işleminin ötesinde devam ettiğini ve kuşaklar boyunca sürebildiğini ortaya koyuyor; bu durum özgürlük ve özgür olmama arasındaki geleneksel ayrımları karmaşıklaştırır. İhtida, isim değiştirme ve evlenme gibi ameller sıkça kölelik geçmişiyle bağları koparma ve yeni toplumsal kimliklere entegre olma girişimlerini işaret etse de, bu hareketler devam eden eski hukuki veya ekonomik bağları ortadan kaldıramayabilir. Mahkeme belgelerine yansıdığı şekliyle Osmanlı hukuk pratikleri bu türden sürekliliklere hem imkân hazırlamış hem de kaidelere bağlamıştır, böylece özgürleşme ile süregelen yükümlülüklerin ikircikli bir birlikteliğini yaratmıştır. Bu gerilimleri ön plana çıkaran panel, Osmanlı bağlamında “özgürlük/özgür olmama” durumunun açık ve net bir hukuki statü olarak değil, otorite, mülkiyet ve toplumsal aidiyetlerin şekillendirdiği, müzakereye tabi ve çoğu zaman parçalı bir vaziyet olduğunu savunacaktır.

Veruschka Wagner Bonn Üniversitesi İslam Araştırmaları ve Yakın Doğu Dilleri Bölümü’nün akademik üyesi ve aynı zamanda Bonn Center for Dependency and Slavery Studies (BCDSS)’de iki çalışma grubunun yürütücüsüdür. Doktorasını Bonn Üniversitesi’nde İslam Araştırmaları alanında tamamlamış; ayrıca iletişim bilimleri, fonetik, çeviri bilim ve yabancı dil olarak Almanca alanlarında eğitim almıştır. Doktora çalışması Osmanlıların Avrupa’ya dair seyahatnameleri üzerine odaklamıştır. Şu sıralardaki araştırmaları, DFG tarafından desteklenen Transottomanica programı kapsamında, 16. ve 17. yüzyıl İstanbul’unda Karadeniz bölgesinden getirilen köleleştirilmiş bireylerin hareketlilik ve eylemliliklerini inceliyor. Ayrıca Volkswagen Vakfı tarafından desteklenen geç ve sonrası Osmanlı bağlamlarında karikatür ve hiciv üzerine bir projeyi yürütür. Nisan 2026’dan bu yana Harvard Üniversitesi Hutchins Center’da misafir araştırmacı olarak erken modern Osmanlı İmparatorluğu’nda sağlık, hastalık ve kölelik tarihi üzerine çalışmalara devam ediyor.

Fırat Yaşa, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarih Bölümü’nde öğretim üyesidir. Araştırmaları, Kırım Hanlığı (1500–1700) ve erken modern Osmanlı İmparatorluğu’nda asimetrik toplumsal bağımlılık ilişkileri, köleleştirme pratikleri, kölelik hukuku ve azat süreçlerine odaklanır. Bonn Center for Dependency and Slavery Studies (BCDSS)’de “An Attempt at Revision…” başlıklı projesini,n araştırmacıydı. Hâlen TÜBİTAK tarafından desteklenen “Kırım ve Üsküdar’da Kölelikten Ücretli Emeğe Geçişin Karşılaştırmalı Analizi (1650–1750)” başlıklı projenin yürütücüsüdür.

Stephan Conermann, Bonn Center of Dependency and Slavery Studies’in sözcüsü ve Bonn Üniversitesi Beşeri Bilimler Fakültesi dekanıdır. Araştırma alanları kölelik, tarih yazımı, tarihsel metinlerde anlatı stratejileri, geçiş dönemleri, hareketlilik ve hareketsizlik, küresel tarih ile iktidar ve egemenlik biçimlerini kapsıyor. Bölgesel uzmanlığı Memlük ve Delhi Sultanlıkları ile Babür ve Osmanlı İmparatorlukları’yla onların ötesinde  “Transottomanica” bölgesini içerir. Kölelik ve bağımlılık üzerine birçok derleme eserin editörlüğünü üstlenmiştir; bunlar arasında Slaves and Slave Agency in the Ottoman Empire (2020), The Mamluk-Ottoman Transition II (2022), Current Trends in Slavery Studies in Brazil (2023) ve Cultural Heritage and Slavery: Perspectives from Europe (2023) yer alıyor. En son yayını The Strong Asymmetrical Dependency Studies Reader (2024)’tir.

Etkinlik dili İngilizcedir. Katılım ücretsizdir. Fiziksel katılım için kayıt gereklidir; çevrimiçi katılım için kayıt gerekli değildir. Etkinlik sırasında fotoğraf ve video çekilecektir. Katılımınızla birlikte bu materyallerin OII web sitesi, bülten ve sosyal medya kanallarında kullanılmasını kabul etmiş olursunuz. Etkinlik kaydedilmeyecektir.

MEKÂN
Orient-Institut Istanbul
Galip Dede Cad. 65, Şahkulu Mah.
TR – 34421 İstanbul
Tel: +90 212 293 60 67
E-posta: oiist@oiist.org
Web: www.oiist.org

KAYIT
Etkinliğe mekânda katılmak için lütfen buradan kayıt olunuz:

ONLINE katılım için lütfen bu Zoom bağlantısını kullanınız. Kayıt gerekli değildir:

https://maxweberstiftung.zoom-x.de/j/63554246407?pwd=IbAA4zHsPvACawBJrW5MvamVkidVLb.1
Toplantı Kimliği: 635 5424 6407
Parola: 580902