26 Ağustos 2026 tarihinde Hans Georg Majer vefat etti. Hans Georg Majer, Münih Üniversitesi’nin Yakın Doğu Tarihi ve Kültürü ile Türkoloji Enstitüsü’nün başkanlığını da uzun yıllar üstlenmiş olan Türkoloji Kürsüsü’nün emekli sahibiydi. 89 yaşını idrak etmiştir.
Hans Georg Majer, çalışmalarının çoğunu yeniçağ Osmanlı İmparatorluğu tarihine hasretmiş, bilhassa XVII. ve XVIII. yüzyıllara yoğunlaşmıştı; bununla beraber makalelerinde XV. yüzyıldan XX. yüzyıla uzanan geniş bir zaman dilimine ait meseleleri de ele alıyordu. Özellikle Osmanlı uleması, Habsburg–Osmanlı münasebetleri ve Osmanlı padişahlarının portreleri üzerine yaptığı araştırmaları büyük bir öneme haizdir.
Bu son mevzuu, bizzat kuruluşuna önayak olduğu milletlerarası ve disiplinlerarası bir araştırma ağı çerçevesinde takip etmişti. Meslektaşları bir araya getirmek, aralarında rabıtalar tesis ederek onlarla birlikte yeni araştırma istikametlerinin inkişafına çalışmak, onun en kuvvetli taraflarından biriydi. Osmanlı tarihini aynı zamanda Güneydoğu Avrupa’nın tarihi olarak ele alırdı; bunun için de akademik danışma kuruluna uzun yıllar başkanlık ettiği Güneydoğu Avrupa Derneği’nin faal bir üyesiydi. Osmanlı İmparatorluğu’nun İtalyan kaynaklarına ve İtalya ile olan münasebetleri —Münih’e mahsus küçük bir gelenek— onun için, derslerinde büyük bir vukufla ele aldığı İran tarihiyle olan bağları kadar mühimdi. Divan-ı Hümayun’a arz olunan dilekçelerini içeren bir şikâyet defterinin büyükçe bir grup araştırmacı tarafından neşrini de yönetmiştir. Bu yayın, Osmanlı Devlet Arşivi’nin bişliminsanlatına henüz açılmadığı 1984 senesinde çıktı ve türünde bir ilkti.
Hans Georg Majer, küçücük enstitüsünde Osmanlı tarihini, geçmişteki nesnelerlerle meşgul olan bir filoloji dalından (Sachphilologie), uluslararası akademik dünyasıyla mültasık bir tarih disiplinine dönüştürmeyi başardı. Münih Üniversitesi’nde dekanlık vazifesini deruhte ettiği sırada fakülte reformu gerçekleştiriliyordu; çoğunlukla “küçük disiplinler” olarak anılan kültür ve bölge araştırma sahalarının kendi fakültelerini muhafaza etmeleri, büyük ölçüde onun gayretleri sayesinde mümkün oldu. Daha sonra, Münih İslam Tetkikleri Merkezi’ni (MZIS, bugün 4MZ) kurdu; bu merkez, Münih’te Yakın ve Orta Doğu üzerine çalışan farklı disiplin ve kurumlara mensup uzmanları bir araya getirmiş ve hâlen de getirmeye devam ediyordur.
Hans Georg Majer, kılı kırk yaran bir araştırmacıydı; kaleme aldığı her cümleyi iğneden ipliğe kadar işlerdi. Bu sebeple, II. Mustafa üzerine yazdığı büyük monografi de dahil olmak üzere, birçok eserini hiçbir zaman tamamlayamamıştır. Lakin neşrettiği her şey okunmaya değerdir ve okunması haz verir.
1980–81 kış yarıyılında Münih Üniversitesi’nde yükseköğrenime başladığımda, Hans Georg Majer o vakitlerde genel geçer olan geniş anlamıyla Türkoloji adı verilen kürsünün başına henüz geçmişti. Doktoramı tamamlayıncaya kadar orada kalacaktım. O yıllar zarfında enstitüde çalışan Klaus Kreiser, Michael Ursinus, Johann Strauss ve Suraiya Faroqhi gibi seçkin biliminsanlardan da istifade ettim. Ne var ki, o yıllarda Hans Georg’tan öğrendiklerimin haddı hududu yoktur. On yılı aşkın bir müddet boyunca benim hoca ve hamim, sonrasında ise onlarca yıl dostum ve yol göstericim olmuştur.
Mütevekkil ve mahfuz bir mizaca sahipti, fakat daima dikkatli ve ilgiliydi; ihtilaf ve ittifak vaziyetlerimizde de güvenilirliğinden zerrece şüphe yoktu. Kuru, fakat bir o kadar da sıcak mizahıyla iyi bir insan olarak kendini her daim belli ediyordu. Onu özleyeceğim.
Prof. Dr. Christoph K. Neumann