Traugott Fuchs kimdi?
Traugott Fuchs Alman dilbilimci, öğretmen, ressam ve çevirmendi. 1906 yılında Fransa ile Almanya arasında bir sınır bölgesi olan Alsace’da doğdu.
Çeşitli Alman üniversitelerinde Roman dilleri ve edebiyatı, Alman çalışmaları, sanat tarihi ve felsefe okudu.
Nasyonal Sosyalistler 1933’te iktidara geldiğinde, Romen dili ve edebiyatı profesörü Leo Spitzer, Yahudi kökenleri nedeniyle Köln Üniversitesi’nden edildiğinde Fuchs bu adaletsizliğe karşı çıktı ve bunun sonucunda kendisi de Nasyonal Sosyalistler tarafından zulme uğradı. Fuchs, 1934 yılında, diğer birçok bilim insanının yaptığı gibi, korunma ve yeni iş fırsatları sebebiyle Almanya’yı terk ederek Türkiye’ye kaçtı.
Almanca konuşan birçok meslektaşının aksine Traugott Fuchs hayatının geri kalanında Türkiye’de kaldı. Önce İstanbul Üniversitesi Yabancı Diller Enstitüsü’nde, daha sonra Boğaziçi Üniversitesi’ne dönüşen Robert Kolej’de çalıştı. Burada Alman ve Fransız edebiyatı dersleri verdi.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Fuchs, Türk hükümeti tarafından Çorum şehrine sürgün edildi. O dönemde Alman vatandaşlarına ülkeyi terk etmeleri için ültimatom verilmiş, aksi takdirde enterne edilecekleri tehdidinde bulunulmuştu. Fuchs Almanya’ya dönmeyi reddetti ve 13 ayı aşkın bir süre Çorum’da gözaltında tutuldu. Zor koşullara rağmen, zorunlu ikametini yoğun bir şekilde resim yapmak için kullandı.
Robert Kolej’deki meslektaşlarının yardımıyla 1945’te İstanbul’da öğretim faaliyetlerine devam edebildi.
Öğretim üyeliğinin yanı sıra kitap çevirileri yaptı ve kendi metinlerini yazdı.
Traugott Fuchs 1997 yılında İstanbul’da öldüğünde geride çok sayıda belge, mektup, not ve çizim bıraktı. Bu miras yıllarca öğrencisi Prof. Dr. Süheyla Artemel tarafından yönetildi ve daha sonra Boğaziçi Üniversitesi Arşiv ve Dokümantasyon Merkezi’ne devredildi. Oradan da İstanbul Orient Enstitüsü’ne devredilerek Alman Dışişleri Bakanlığı’nın Kültürel Koruma Programı’nın desteğiyle tamamen yeniden kataloglanmıştır. Traugott Fuchs Arşivi’nde, Fuchs’un hayatı ve çalışmaları artık akademik araştırmalar için erişilebilir durumda.
Traugott Fuchs kültürler arasında bir insandı: Fransız bir anne ve Alman bir babanın oğlu olarak Türkiye’ye geldi ve burada yeni bir yuva buldu. Araştırma, sanat ve öğretim alanındaki çalışmalarıyla Almanya ve Türkiye arasında köprüler kurulmasına yardımcı oldu.
Metin ve kolaj: Amina Yıldırım
